Bir nesneyi çalmak için ona ihtiyaç duymamak, hatta çoğunlukla onu kullanmamak… Kleptomani, mülkiyet hırsından ziyade bir “gerginlik ve boşalma” döngüsünün trajik bir sonucudur. Toplumun %0,3 ila %0,6’sını etkileyen bu bozukluk, özellikle kadınlarda üç kat daha fazla görülerek ergenlik döneminde sessizce hayatlara sızıyor. Biriktirilen anlamsız nesneler, planlanmamış eylemler ve yakalanma riskine rağmen durdurulamayan o yoğun dürtü; iradenin beyin kimyası karşısındaki zorlu sınavını gözler önüne seriyor.
Uzm. Psk. Metin Yetim yazdı.
Kleptoomani hastaları, nesneleri çalma konusunda güçlü dürtüler hissederler ve bu dürtüleri tekrar tekrar kontrol edemez veya onlara karşı koyamazlar. Bu davranışın belirgin bir nedeni yoktur: Nesneler, kişinin onlara ihtiyacı olduğu veya zenginleşmek istediği için çalınmaz. Çalınan nesneler genellikle kullanılmaz, aksine biriktirilir, atılır veya başkalarına verilir.
Hırsızlıktan önce, hastalar artan bir iç gerginlik veya duygusal heyecan hissederler. Hırsızlık sırasında veya hemen sonrasında sevinç, heyecan, rahatlama veya tatmin duyguları yaşarlar. Kleptomani için tipik olan bir diğer özellik de, kişinin hırsızlıkları tek başına gerçekleştirmesi, önceden ayrıntılı bir plan yapmaması ve yakalanmamak için herhangi bir önlem almamasıdır.
Bu dürtüler ve davranışlar, başka bir ruhsal hastalık veya davranış bozukluğu, zihinsel engel ya da alkol veya uyuşturucu etkisiyle daha iyi açıklanamaz.
Sıklık, başlangıç ve seyir
“Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistik El Kitabı”na (DSM-5) göre, insanların yaklaşık yüzde 0,3 ila 0,6’sı yaşamları boyunca kleptomani sorunu yaşar.
Bu bozukluk genellikle ergenlik döneminde başlar. Kadınlar erkeklere göre yaklaşık üç kat daha sık etkilenir. Seyri kişiden kişiye değişebilir: Bazılarında patolojik hırsızlık büyük kesintiler olmaksızın kronik olarak görülürken, diğerlerinde sadece dönemsel olarak, uzun süreli semptomsuz dönemlerle ortaya çıkar. Birçok hasta, mağaza hırsızlığından dolayı hüküm giymiş olmasına rağmen hırsızlığa devam eder. Zamanla hırsızlık yapma isteği daha da güçlenebilir ve bunu bastırmaya çalışırken bir tür yoksunluk belirtileri ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde ise yaş ilerledikçe hırsızlık yapma isteği kendiliğinden azalır.
Bu hastalığın yanı sıra sıklıkla görülen diğer hastalıklar nelerdir?
Kleptomani hastaları genellikle başka ruhsal rahatsızlıklardan da musdariptir. En sık görülenler arasında duygudurum bozuklukları, Bipolar bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, anksiyete bozuklukları ve yeme bozuklukları yer alır. Ayrıca, aynı zamanda diğer dürtü kontrol bozuklukları, özellikle de aralıklı öfke kontrol bozukluğundan musdarip olabilirler.
Hastalık nasıl ortaya çıkar?
Kleptomani hastalarının bir kısmı aynı zamanda obsesif kompulsif bozukluktan da musdariptir ve yakın akrabalarında obsesif kompulsif bozukluklar genel nüfusa göre daha sık gözlemlenmiştir. Bu nedenle, kleptomani durumunda beyindeki serotonin adlı nörotransmitterde bir bozukluk olabileceği düşünülmektedir. Uzmanlar, dopamin gibi diğer nörotransmitter sistemlerinde de bozukluklar olabileceğini tahmin etmektedir.
Diğer psikolojik ve sosyal faktörlerin yanı sıra, yasak bir şey yapmanın verdiği heyecan da patolojik hırsızlıkta rol oynayabilir.
