Yapay zekânın yol açtığı elektrik tüketimi ABD’de hızla artıyor. Her iki partiden politikacılar da bunun veri merkezlerine yakın yaşayan insanlar için ne anlama geldiği konusunda endişelerini dile getiriyor.
Yeni veri merkezlerinin inşası birçok bölgede hoşnutsuzluğa neden oluyor. Bunun nedenleri, hızla artan enerji ihtiyacı ve tesislerin soğutulması için yüksek su tüketimi. Wired’ın bildirdiğine göre, ABD’nin New York eyaleti bu nedenle yeni veri merkezlerinin inşasını üç yıl süreyle askıya alacak bir yasa tasarısı sunmayı planlıyor. Bu, ilgili önlemleri değerlendiren altıncı eyalet olacak.
Veri merkezleri çok fazla elektrik ve su tüketiyor
OpenAI CEO’su Sam Altman’a göre, tek bir ChatGPT sorgusu ortalama 0,34 watt saatlikelektrik tüketiyor. AI (yapay zeka) kullanımının patlamasından bu yana enerji ihtiyacı muazzam bir şekilde arttı ve bu artış doğrusal değil, katlanarak büyüyor. Bunun nedeni, giderek daha karmaşık görevleri (sorular vb.) üstlenen ve giderek daha güçlü hale gelen modeller. Gartner araştırmacıları, 2023 yılında artan elektrik talebine karşı uyarıda bulunmuş ve 2030 yılına kadar AI’nın dünya elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 3,5’ini oluşturabileceğini öngörmüştü.
Veri merkezlerinin su ihtiyacı da oldukça fazladır. Kısa bir süre önce, Şili’nin Santiago banliyösü Quilicura’da çevre aktivistleri, alışılmadık bir eylemle bu soruna dikkat çekti. Tek bir AI (yapay zeka) sorgusunun ne kadar kaynak tükettiğini göstermek için bir chatbot’u tamamen manuel olarak çalıştırdılar. Bu bölgede yağmur nadiren yağar. Şili, uzmanlara göre son orman yangınlarını da tetikleyen şiddetli bir kuraklığın etkisini on yıldan fazla bir süredir yaşıyor. Quilicura’da birkaç büyük veri merkezi bulunması, su kıtlığını daha da şiddetlendiriyor.
Eyaletler veri merkezlerine karşı harekete geçiyor
New York eyaletinde şu anda 130’dan fazla veri merkezi bulunmaktadır. Birkaç büyük proje planlanmaktadır veya halihazırda inşaat aşamasındadır. Bir enerji tedarikçisi, şu anda yaklaşık on gigawattlık ek elektrik ihtiyacının – büyük ölçüde veri merkezleri tarafından – şebekeye bağlanacağını belirtti. Bu gelişme, elektrik şebekesi istikrarı, çevresel etkiler ve tüketiciler için artan maliyetler konusunda endişeleri artırıyor. Georgia, Maryland, Oklahoma, Vermont ve Virginia’da da bu yıl veri merkezlerinin inşaatının geçici olarak durdurulmasını öngören yasa tasarıları sunuldu. Her iki siyasi kanattan da bu konuda destek geliyor.
Aralık ayında, Vermont Senatörü Bernie Sanders, yeni veri merkezleri için ülke çapında bir moratoryum talep eden ilk ulusal politikacı oldu. Amacı, teknolojinin avantajlarından herkesin yararlanmasını sağlamak ve “sadece yüzde birin” yararlanmasının önüne geçmek. Kısa bir süre önce, ABD’de 200’den fazla çevre örgütü Kongre’ye bir mektup imzalayarak veri merkezlerinin genişletilmesini “neslimizin en büyük çevresel ve sosyal tehditlerinden biri” olarak nitelendirdi. Florida Valisi Ron DeSantis de eleştirel bir tavır sergiledi: “13 yaşındaki bir gencin bir chatbot’a çevrimiçi olarak manipüle edebilmesi için elektrik faturalarının artmasını kabul edecek çok fazla insan olduğunu sanmıyorum.”
Teknoloji şirketleri soruna çözüm arıyor
Yine de, sektörün artan eleştirilere çözümler aradığına dair ilk işaretler gözlemleniyor. Örneğin Microsoft, Beyaz Saray’ın desteğiyle, etkilenen bölgelere “iyi komşu” olmak için önlemler aldı. Teknoloji milyarderi Elon Musk da artan enerji ihtiyacına çözüm arıyor. Son önerisi, bir milyon güneş enerjisiyle çalışan yapay zeka veri merkezini uydu şeklinde yörüngeye yerleştirmek. Böyle bir konseptin teknik ve ekonomik olarak uygulanabilir olup olmadığı ise henüz belirsiz.
Kaynak: Heise Online – 24 Ocak 2024
